228در زمان عُمر يا بعد از آن از اين سه وزن معدل گرفتند كه معدل آنها چهارده شد، ازاينرو درهمهايى با وزن چهارده قيراط، يعنى 2/8 گرم زدند و آن را براى پرداخت زكات، ديات و... اعلام نمودند. 1 البته در اين ميان، اختلافات فراوانى در تعيين وزن اين دو مشاهده مىشود. براى مثال در بعضى نوشتهها وزن درهم 2/97گرم 2 و در بعضى 3/2گرم ذكر شده است. 3 همچنين در بسيارى از نوشتهها ذكر شده كه هر هفت دينار از نظر وزن، معادل ده درهم بوده است 4 كه بر اين اساس بايد وزن دينار چهار گرم باشد، نه 4/2 گرم.
در باره علت اين اختلاف نسبت چنين گفته شده است كه مقدار وزن هر ده دانه نقره به اندازه دانه گندم، معادل هفت دانه وزن حجم طلا مىباشد. 5 بههر حال، صرفنظر از اين اختلافها مىتوان وزن تقريبى درهم و دينار را تصور كرد.
در باره زمان مورد بحث چنين گفته شده است كه زياد بن ابيه در زمان حكومت بر كوفه، درهمهايى با وزن حدود 150 قيراط ضرب كرد. 6
اما مقايسه ارزش درهم و دينار، به نظر مىرسد اين ارزش، تابع مستقيم قيمت طلا و نقره بوده است. بر اين اساس، ارزش هر دينار معادل ده تا پانزده درهم يا بيشتر در نوسان بوده است. 7
چهار - سكههاى غيرخالص
در موازات رواج معامله با سكههاى طلا و نقره، عدهاى سودجو دست به تغيير و تبدّل در سكهها زده و باعث پديد آمدن سكههاى غيرخالص شدند. يكى از