208الف) دستهبندى قبيلهاى؛ ب) دستهبندى نژادى؛ ج) دستهبندى دينى؛ د)دستهبندى مذهبى - سياسى؛ ه) دستهبندى طبقاتى.
الف) دستهبندى قبيلهاى
بهطور كلى ساكنان عرب كوفه را دو گروه بزرگ قبايل قحطانى و عدنانى تشكيل مىدادند.
قبايل قحطانى قبايلى بودند كه نَسَب آنان به قحطان، فرزند حضرت اسماعيل(عليه السلام) مىرسيد. جايگاه اصلى اين قبايل در يمن بود و از يمن به كوفه كوچ كرده بودند، از اين رو اصطلاحاً به آنان قبايل يمنى نيز مىگفتند. (نقشههاى شماره 20 و 21)
قبايل عدنانى به قبايلى گفته مىشد كه نَسَب آنان به عدنان، فرزند ديگر اسماعيل(عليه السلام) مىرسيد. قبايل مكه و اطراف آن، عموماً عدنانى بودند. (نقشههاى شماره 19 و 20) گاهى از اين قبايل با عنوان قبايل مُضَرى ياد مىشود. 1 قبايل اوْس و خَزْرَج، هَمْدان، ازْد، خَثْعَم، بَجيلَه، مِذْحَج، مراد، زُبَيد، نَخَع، كِنْده، كَلب، طَى، جُهَينَه و... قحطانى شمرده شدهاند. (جدول شماره 1) قبايل رَبيعه، بكر بن وائل، بنىتَميم، بنىرُباب، ثَقيف، اسَد، كَنانه، قُرَيش، هَوازِن، غَطْفان، بنىضَبَّ، بنىيرْبُوع، بنىثَعْلَبَه، بنىجُشَم، خُزاعَه، هُذَيل، تَيم، تَغْلِب، حَنيفَه و... عدنانى به حساب آمدهاند. (جدول شماره 2)
در بعضى از منابع چنين آمده است كه در اوايل تأسيس كوفه دوازدههزار خانه به قحطانىها (يمانىها) و هشتهزار خانه به عدنانىها اختصاص داشته است. 2
بعضى نويسندگان از دسته سومى از قبايل با عنوان قبايل تَنُوخيه ياد كرده و آنان را اتحاديهاى از عدنانىها و قحطانىها مىدانند. برخى از اين قبايل عبارتاند از:
1. خُزاعه، اوْس، خَزْرج و غَساسَنَه از قبيله بزرگ ازْد؛ 2. قُضاعَه؛ 3. عَنْزَه از قبيله ربيعه؛ 4. بَكر بن وائل؛ 5. تَغْلِب؛ 6. رَبيعه؛ 7. غَطْفان؛ 8. اياد؛ 9. كِنْده؛