174
8. كاروانسراها و مهمانخانهها
در ميان متون تاريخى، تنها دو عبارت يافته شد كه بر وجود مهمانخانههايى در زمان مورد بحث ما دلالت داشت. اين دو عبارت از قرار زير است:
1. عُمر بن خطاب دستور داده بود كه خانهاى در شهر كوفه براى مهمانانى كه به اين شهر وارد مىشوند، ساخته شود. اين خانه در محل خانه عبدالملك بن عُمَير قرار داشت 1 كه بعدها قاضى كوفه شد. 2ظاهر اين عبارت آن است كه مهمانان، اعم از شخصيتها و غير شخصيتها در اين خانه پذيرايى مىشدند.
2. وليد بن عقُبه، حاكم كوفه در زمان عثمان، مهمانخانهاى با عنوان «دار الضيافه» بنا كرد كه در آن از شخصيتهاى بزرگ اسلامى پذيرايى مىنمود. 3 در همين زمان نيز از مكانى به نام «دار الضيفان؛ خانه مهمانان» در نصوص تاريخى ياد شده است. 4 نيز طبرى ضمن بيان حوادث سال 30ه.ق چنين مىگويد:
مكان خانه عقيل و خانه ابن هبار به عنوان مهمانسرا براى قوم «بنىكلب» و بعضى از گروههاى ديگر انتخاب شد. نيز عبدالله بن مسعود، خانه خود را براى پذيرايى از مهمانان «هُذيل» واگذار كرد تا هرگاه مكانهاى تعبيه شده در اطراف مسجد گنجايش آنها را نداشت به خانه او روند. 5
از اينجا مىتوان استفاده كرد كه براى پذيرايى از مهمانان، خانهها يا مكانهايى در اطراف مسجد اختصاص يافته بود.
9. حمامها
از آنجا كه اسلام اهميت فراوانى به نظافت و شستوشو مىدهد و نيز با توجه به آنكه نظافت خاصى با عنوان غسل در مواقع مختلف، واجب يا