167
7. معابر (خيابانها، چهارسوها و كوچهها)
الف) خيابانها
پيش از توصيف خيابانهاى اصلى كوفه، بايد موقعيت اسكان قبايل و گروههاى مختلف بررسى شود. گفتنى است پس از مشخص شدن مركز مربع شكل شهر كوفه و تعيين حدود آن به وسيله كندن خندق، قبايل مختلف، دور تا دور اضلاع اين مربع، به ترتيب زير اسكان داده شدند:
1. در ضلع شمالى به ترتيب از شرق به غرب، قبايل سليم، ثقيف، بُجَيله، تَيم اللات و تَغْلِب؛
2. در ضلع جنوبى از شرق به غرب، قبايل و طوايف ازد، كِنْدَ، تيره نَخْع از مِذْحَج و اسَد؛
3. در ضلع شرقى از شمال به جنوب، قبايل و طوايف اسَد، عامر، تَميم و مُحارب، انْصار و مُزَينه؛
4. در ضلع غربى از شمال به جنوب، قبايل بَجاله و بَجْلَه، جُدَيله، جُهَينَه و اخلاط (گردههاى مختلف از قبايل مختلف). 1
5. چنانكه مشاهده مىشود، بعضى از قبايل، مانند اسَد (نقشه شماره 8) در دو نقطه شهر اسكان داده شدند. قبايل و طوايف ذكر شده دور تا دور مركز را احاطه نموده و قبايل و طوايف ديگر، در پشتسر اين قبايل در قسمتهاى عقبى كوفه مستقر شدند.
البته طى سالها به دليل مهاجرت افراد و قبايل از نقاط ديگر به كوفه و تنگى جا، تغيير و تبدّل فراوانى در محل اسكان اين قبايل صورت گرفت 2 كه فعلاً منظور نظر نگارنده نيست.