81
مفخمه
به معنى تفخيم است. 1 علاقه قدر و مزيت و عظمت كعبةالله باعث تلقيب است. انتهى.
اگر چنانچه به اقوال پيران و سالخوردان 2 مكه مكرمه اعتنا و دقت كنيم و در تواريخ عتيقه صحايفى را كه شامل احوال بيتالله الحرام است به نظر بياوريم، خواهيم فهميد كه آن بلده مباركه در زمانهاى قديم به دو سور 3 مجسّم [بزرگ] محدود و خرابههاى آثار متباقيه اين دو سور، تا اين نزديكها موجود بوده است. و اين دو سور از جبل عبدالله بن عمر كه در طرف معلا است تا كوهى كه در مقابل اين جبل واقع است ديوار محكم و متينى داشته و در اين ديوار ابواب متعدده و منفذهاى زياد براى سيل در اين كوه موجود بود و ليكن به مرور زمان همه اينها محو و خراب شده است.
در تاريخ مكى [قطب] نوشته شده است كه مكيان خرابههاى ديوارى را كه از آثار عتيقه است ديده و خبر دادهاند و اگرچه ادعا كردهاند كه در نزد سقاخانهاى كه سلطان سليمان خان پادشاه عثمانى كه در كنار جدول حسنين ساخته است خرابه يك ديوار عتيق بوده است و ليكن در اين عصر غير از ابنيه عتيق سقاخانه مذكور چيزى نمانده است و چون اين سقاخانه فوقانى است و در [روى آن] جهات اربعه آن يك قصر مشبك بىعديل هست آنجا براى اعراب خيمه نشين كه در اطراف آن هستند محل سير و تنزّه شده است.
و باز تواريخ نوشتهاند كه دو سور سالف الذكر در طرف شبيكه نيز، يك ديوار دودرى داشته و كمرهاى اين دو در، تا زمانهاى نزديك باقى بوده و در طرف مسفله هم يك سور ديگر بوده است، براى اينكه بلده مكه معظمه را از مهاجمات اشقياى عرب نگاه دارد بنا و تأسيس شده است.
هنگامى كه مرحوم حالت پاشا والى حجاز و شريف حسين پاشاى مرحوم نيز امير