261
اخطار
مساحه كعبةالله به مقياس ذراعاليد ذرع شده است، مقياس مذكور عبارت از ابتداى مرفق هركس الى انتهاى انگشت وسطى است، تا حال كافه اشخاصى كه مسجدالحرام را مساحه كردهاند، چون به اندازه خودشان ذرع نمودهاند لهذا مساحه هيچكدام بهديگرى موافق نبوده است. مثلاً صاحب تشويقالسّاجد، ارتفاع كعبه معظمه را بيست و هفت ذرع و شش انگشت و امام نووى فقط بيست و هفت ذرع فهميده و در كتابالايضاح بيان نموده است و مؤلف تاريخ خميس نيز موافق امام مشاراليه مساحت كرده است، زيرا كه ذراعاليد در حكم مقياس واحد معلوم نيست كه يكديگر را توافق كند.
جامعالحروف اندازههاى بسيار را متحد ساخته، يك اندازه را مساوى هفده پوس انگليس ديدم و اين را وسط معتدل شمرده، ذراعاليد را بهقدم انگليس تبديل نموده، محال مقدسه را بهقدم انگليس مساحت كردم، زيرا مقياس ذراعاليد نه مشابه ذراع حديده است و نه مشابه ذراع معمولى و بدينجهت تعيين صحت حساب به اشكال مىافتد، ولى قدم انگليس به هر ذرعىكه خواسته شود به سهولت تحويل مىشود، به اين تقدير طول شرقى كعبه معظمه كه در فوق نشان داده شد، چهل و چهار قدم و شش پوس و طول غربى آن نيز چهل و سه قدم و يازده پوس، عرض شمالى آن سى و يك قدم و دو پوس و عرض جنوبى آن بيست و هشت قدم و چهار پوس مىشود.
حضرت خليل بهموجب اراده حكمت عاده الهى، محلى را كه سكينه ارائه نمود