148
حدود حرمالله و ميقات كعبةالله
مورّخين حدود ميامن 1 محدود حرم شريف كعبةالله را، از جانب شرق شش و از طرف غرب هيجده و از جهت شمال دوازده و از جانب جنوب بيست و چهار ميل نوشتهاند. مؤلف تاريخ خميس گويد:
من خود به نفسه مساحت كرده، از طريق مدينه منوره سه و از راه يمن هفت و از تپه جبل منقطع كه در جهت عراق واقع است هفت و از طريق شعب آلعبدالله بن خالد كه در طرف جعرانه است نُه و على قول ده و از راه عرفات كه بطن نمره گفته مىشود هفت يا نه ميل استنباط كردم.
و مؤلف نخبةالدّهر گفته است از جهت مدينةالرسول سه و از راه جده ده و از طريق طايف يازده و از طرف عراق شش ميل است. و در نخبةالدّهر نوشته است كه خارج اين حدود ارض حلّ خواهد بود، كوهها و بيابانها و درههايى كه داخل اين حدود است همه حرم است.
اين اختلاف محال ميقات در تعيين حدود و يا تعريف نقاط ميقات نبوده، بل در خصوص تجديد مقياس مساحه است. بناء عليه مساحت هركس بهحساب خويش صحيح خواهد بود. على بن البلبان الفارسى الحنفى كه مؤلف كتاب «عمرةالسالك فىالمناسك» است از امام ازرقى نقل كرده و در كتاب خود گويد: «كه ميقات اهالى مدينه در فراز تنعيم نزديك