142حافظ «احمد بن على بن حجر عسقلانى كه گفته است:

برخى محققين گفته‌اند: در فرمايش ايشان «

الاّ الى ثَلاثَةِ مَساجِدَ » مستثنى‌منه محذوف است. اگر مستثنى‌منه كه مقدر است، عام باشد، معنا بدين شكل مى‌شود: «به هيچ مكانى در هيچ كارى به جز اين سه مسجد سفر نكنيد». عمل به اين معنا غير ممكن مى‌شود؛ زيرا نتيجه اين مى‌شود كه باب سفر براى تجارت و ديگر امور بسته مى‌شود. بنابراين، آنچه مقدّر است، واژه «مكان» نيست. اما اگر مستثنى منه را واژه‌اى خاص و آن را «مسجد» بدانيم كه حذف شده، معنا اين‌گونه مى‌شود: «به هيچ مسجدى براى نمازگزاردن در آن، به جز سه مسجد سفر نكنيد». با توجه به تناسب بيشتر معنا در حالت دوم، شايسته‌تر اين است كه مسجد را مستثنى‌منه حذف شدة مقدر بدانيم. با اين تقدير، سخن كسى كه سفر براى زيارت قبر مبارك رسول خدا[(صلى الله عليه و آله)] يا قبور صالحان را منع مى‌كند، باطل خواهد بود [زيرا نهى ذكر شده در اين روايت، نهى از رفتن به ديگر مساجد است و در مقام بيان حكم زيارت قبور نيست]. ¹

اين معنا را امام محمد بن يوسف كرمانى در شرح صحيح البخارى ذكر كرده است و كلام بزرگان ديگرى همچون خطابى و نووى را نقل مى‌كند كه اين معنا را تأييد كرده‌اند. ² از ديگر كسانى كه اين معنا را تأييد كرده‌اند، امام «بدرالدين ابومحمد محمودبن احمد عينى» در شرح بر «بخارى» به نام