80

1. مملوكيت منفعت

اين معنا در مولى و عبيد و اماء عرفى صادق است كه قرآن نيز آن را به كار برده آنجا كه مى‌فرمايد: ( عَبْداً مَمْلُوكاً لاٰ يَقْدِرُ عَلىٰ شَيْءٍ )؛ «برده مملوكى را كه قادر بر هيچ چيز نيست». (نحل: 75)

و نيز مى‌فرمايد:

(لَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَ لَوْ أَعْجَبَكُمْ) (بقره: 221)

يك غلام با ايمان، از يك مرد آزاد بت‌پرست، بهتر است؛ هر چند (زيبايى، يا ثروت، يا موقعيت او) شما را به شگفتى آورد.

و مى‌فرمايد:

(وَ أَنْكِحُوا الْأَيٰامىٰ مِنْكُمْ وَ الصّٰالِحِينَ مِنْ عِبٰادِكُمْ وَ إِمٰائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرٰاءَ يُغْنِهِمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ) (نور: 32)

مردان وزنانِ بى‌همسر خود را همسر دهيد، همچنين غلامان وكنيزان صالح ودرستكارتان را؛ اگر فقير وتنگدست باشند، خداوند از فضل خود آنان را بى‌نياز مى‌سازد.

2. عبوديت اطاعت

اين نوع از عبوديت حق كسانى است كه سيادت و قابليت اطاعت دارند گرچه براى غير خدا به نحو اصالت نيست، بلكه به اذن و اراده خداست.

خداوند متعال مى‌فرمايد:

(أَطِيعُوا اللّٰهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ) (نساء: 59)

اطاعت كنيد خدا را! واطاعت كنيد پيامبر خدا واولو الأمر [اوصياى پيامبر] را.