154
هفت - رد اعتقاد به استقلال با برهان تمانع
خداوند متعال اعتقاد مشركان به استقلال در تدبير و تأثير غير خدا را با برهان «تمانع و فساد» ردّ مىكند و برهان تمانع با اعتقاد به استقلال تناسب دارد. آنجا كه مىفرمايد:
لَوْ كٰانَ فِيهِمٰا آلِهَةٌ إِلاَّ اللّٰهُ لَفَسَدَتٰا (انبياء:22)
اگر در آسمان وزمين، جز «الله» خدايان ديگرى بود، فاسد مىشدند (و نظام جهان به هم مىخورد).
و نيز مىفرمايد:
مَا اتَّخَذَ اللّٰهُ مِنْ وَلَدٍ وَ مٰا كٰانَ مَعَهُ مِنْ إِلٰهٍ إِذاً لَذَهَبَ كُلُّ إِلٰهٍ بِمٰا خَلَقَ وَ لَعَلاٰ بَعْضُهُمْ عَلىٰ بَعْضٍ سُبْحٰانَ اللّٰهِ عَمّٰا يَصِفُونَ (مؤمنون:91)
خدا هرگز فرزندى براى خود انتخاب نكرده؛ ومعبود ديگرى با او نيست؛ كه اگر چنين مىشد، هر يك از خدايان مخلوقات خود را تدبير واداره مىكردند وبعضى بر بعضى ديگر برترى مىجستند (و جهان هستى به تباهى كشيده مىشد)؛ منزّه است خدا از آنچه آنان توصيف مىكنند!
اگر مراد و مقصود مشركان اين بود كه تدبير و تأثير معبودانى غير از خداوند سبحان در طول اراده و مشيت خدا مىباشد هرگز موجب اختلاف و فساد در عالم نمىشد.
هشت - استفاده از كلمه «من دون الله»
در برخى از آيات قرآن كريم كه در صدد بيان عقيده مشركان است از كلمه مِنْ دُونِ اللهِ استفاده كرده كه دلالت بر قطع ارتباط تأثير و افعال