114سيد حيدر آملى درباره انسان كامل مىگويد:
در نزد محققين عرفا مقرر است كه عالم قائم است به حقيقت انسان كامل كه افلاك به انفاس او گردانند، همانگونهكه شيخ اكبر، يعنى محيىالدين ابن عربى، در رساله موسوم به «نسخةالحق»، در اولين خطبه آن آورده است: «ستايش خدايى را سزد كه انسان كامل را معلم ملك قرار داد و دور فلك را به انفاس او مقرر گردانيد». ازاينرو، آوردهاند كه عقل اول نخستين چيزى است كه از نور الهى ظاهر شد و قبول صور كثيره كرد و انسان كامل موسوم به انسان كبير، حقيقت اين عقل است كه او را «ظل الله» و «خلفاء الله» نيز ناميدهاند. عين الله انسان كاملى است كه متحقق به حقيقت برزخيه كبرى شده است؛ چون خداى تعالى به عالم و هستى از منظر او نظاره مىكند. انسان كامل اجمالاً در مرتبه روحش و تفصيلاً در مرتبه قلب و دلش، جامع جميع خصوصيات اسم رحمان و اسم رحيم است كه عقل اول و نفس كلى نام دارد. او عالم است به اسم الله كه جامع جميع اسماء است. 1
علامه آملى در «نص النصوص» نيز درباره انسان كامل مىنويسد:
انسان كامل، انسان بالغى است كه به حد كمال رسيده باشد و كامل در علوم شريعت و طريقت و حقيقت باشد. او مرشد ظاهرى و باطنى خلايق است كه به آفات نفوس خلق و امراض آن داناست و به كيفيت معالجات آن، معرفت تام دارد و قادر به شفاى آنهاست.