98- هر انسانى افعال خود را به حقيقتى به اسم «من» نسبت مىدهد و مىگويد من انجام دادم، من زدم و... اين من كيست؟ آيا غير از نفس است كه از آن به روح تعبير مىشود؟ همچنين هر انسانى اعضا و جوارح مادى خود را به حقيقتى به نام «من» نسبت مىدهد و مىگويد قلب من، شكم من، پاى من و... اين من كيست؟ آيا غير از روح و نفس است؟
- هر انسانى اين حس را دارد كه شخصيتش با وجود تغييراتى كه در جسم و بدن اوست، همواره ثابت است. آيا آن شخصيت ثابت، همان روح و نفس او نيست؟
- گاهى انسان با غفلت از هر چيز حتى بدن و اعضايش از بودن خودش غافل نيست. آيا اين همان نفس و روح او نيست؟ «فخررازى» مىگويد: «گاهى من به خودم آگاهم، درحالىكه از همه اجزايم غافلم و اين همان نفس و روح است». 1
قرآن نيز به اين حقيقت اشاره مىكند و مىفرمايد:
يٰا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ * اِرْجِعِي إِلىٰ رَبِّكِ رٰاضِيَةً مَرْضِيَّةً * فَادْخُلِي فِي عِبٰادِي * وَ ادْخُلِي جَنَّتِي (فجر: 27 - 30)
تو اى نفس مطمئن! به سوى پروردگارت بازگرد درحالىكه هم تو از او خشنودى و هم او از تو خشنود است. پس در سلك بندگان [خالص] من در آى و در بهشتم وارد شو.
همچنين مىفرمايد:
فَلَوْ لاٰ إِذٰا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ (واقعه: 83 - 84)
پس چرا هنگامى كه جان به گلوگاه مىرسد [توانايى