45
ديدگاهها درباره جايگاه عقل بشر
درباره جايگاه عقل ميان مسلمانان اختلاف است و بهطور كلى چهار ديدگاه درباره آن وجود دارد:
1. ديدگاه معتزله
براساس اين ديدگاه ملاك اصلى در تشخيص همه امور، عقل است.
2. ديدگاه اشاعره
اين ديدگاه، توانمندى عقل را باور ندارد. البته حجيت عقل در اثبات وجود خدا را قبول دارد. ولى در فهم و تأويل صفات، اسماء و ديگر آموزههاى دينى براى عقل نقشى قائل نيست.
3. ديدگاه پيروان اهل بيت(عليهم السلام)
از نگاه پيروان اهل بيت(عليهم السلام)، عقل در اصول اعتقادى داراى جايگاه خاص، و در فروع عملى نيز از منابع استنباط احكام دين شناخته شده است. عقل نه تنها رسالت هدايتگرى انبيا را در انسان، پشتيبانى مىكند، بلكه قسمت مهمى از رسالت انبيا نيز براى بيدارى تفكر و عقل بشر است؛ چنانكه حدود سيصد آيه از قرآن درباره عقل و اهميت آن است. امام كاظم(عليه السلام) فرمود: «از سوى خدا دو حجت بر مردم وجود دارد: حجت ظاهرىو حجت باطنى. حجت ظاهرى، انبيا، رسولان و اماماناند و حجت باطنى، عقل است». 1