47
فصل چهارم:اصل و جزئيات احاديث امام مهدى(عج)
نزد اهل علم روشن است كه اصل يك موضوع هرچند ممكن است ثابت و يقينى باشد، ولى جزئيات آن مى‌تواند مشكوك و مورد اختلاف باشد. اينكه آن موضوع از معقولات باشد يا منقولات، تفاوتى نمى‌كند؛ براى مثال، چه بسا راويان بر آمدن شخصى مانند زيد اتفاق‌نظر داشته، ولى درباره سواره يا پياده آمدنش، اختلاف‌نظر داشته باشند.
بنابراين، هر خبرى از دو عنصر تشكيل مى‌شود: اصل چيز و حالت آن. چه‌بسا نسبت به اصل اتفاق‌نظر باشد، ولى بر سر حالتش اختلاف نظر وجود داشته باشد. ازاين‌رو چنانچه حكمى، خواه تكليفى يا اعتقادى يا نقلى، بر اصلى مترتب باشد، بايد به آن ملتزم شد؛ زيرا در آن اختلافى وجود ندارد. ولى اگر دليلى بر ثبوت حالت وجود ندارد، احكام اصل بر آن جارى نمى‌شود؛ همان‌گونه كه اختلاف بر سر حالت نيز در ثابت بودن اصل تأثيرى ندارد.