80[پيدايش مفهومِ] قبل [و بعد] بوده [است]. لذا نه قبلى دارد و نه امتدادى در زمان و نه انتهايى [در ازل]؛ او خود انتهاى هر چيز است و غايتى [در لايزال] به او منتهى نمىشود؛ او غايتى است كه همه غايتها از او بريده شده [است]؛ پس او غايتِ همه غايتهاست.
از «عباسى» نقل شده است كه به حضرت ابوالحسن(ع) عرض كردم: «فدايت شوم، يكى از دوستان شما به من امر كرده [است] تا مسئلهاى را از شما بپرسم.» فرمود: «چه كسى؟» عرض كردم: «حسن بن سهل». فرمود: «مسئله در چه زمينهاى؟» عرض كردم: «توحيد». فرمود: «كدام بخش از توحيد؟» عرضه داشتم: «او مىپرسد آيا خدا جسم است يا غير جسم؟» فرمود:
إِنَّ لِلنَّاسِ فى التَّوْحيدِ ثَلاَثَةَ مَذَاهِبَ: إِثْبَاتٌ بِتَشْبِيهٍ ومَذْهَب النّفى وَمَذْهَبُ إِثْبَاتٍ بِلاَ تَشْبِيهٍ. فَمَذْهَبُ اْلإِثْبَاتِ بِتَشْبِيهٍ لاَ يَجُوزُ، وَمَذْهَبُ النَّفْىِ لاَ يَجُوزُ والطَّرِيقُ فِى الْمَذْهَبِ الثّاِلثِ: إثبَاتٌ بِلاَ تَشْبِيهٍ. 1
همانا مردم در توحيد بر سه عقيدهاند: مذهب اثبات [شيئيت براى خدا] با تشبيه [خدا به خلق]، مذهب نفى [شيئيت از خدا] و مذهب اثبات بدون تشبيه. 2 مذهب اثبات با تشبيه جايز نيست؛ مذهب نفى هم جايز نيست؛ اما راه راست، پيمودن راه سوم است؛ يعنى اثبات بدون تشبيه.