139واجب شود و با همان كيفيت در تشريع داخل شود، برگرداندهاند و بعضى ديگر، نهى از اقامه اين نماز به صورت جماعت را به اين امر برگرداندهاند كه اين نص كلام رسول الله(ص) در روايت زراره، محمد بن مسلم و فضيل است. امام مالك و شافعى نيز - چنانكه از روايت مغنى كه قبلاً گذشت، استفاده مىشود - اين نظر را كه به جا آوردن، اين نماز به صورت فُرادا در خانه برتر از اقامه آن در مسجد است اختيار كردهاند.
به طور كلى بيشتر اين روايات بر اين مطلب اتفاق دارند كه رسولخدا(ص) در حالى دار فانى را وداع كرد كه نماز تراويح نه به جماعت كه به صورت فرادا خوانده مىشد. حال پرسش اين است كه چه كسى براى اولين بار حكم كرد اين نماز را به صورت جماعت و در مسجد اقامه كنند؟! اين چيزى است كه در ادامه به آن مىپردازيم:
الف) نخستين كسى كه فرمان داد تراويح را به جماعت بخوانند
همه روايات به اتفاق دلالت دارند عمر بن خطاب نخستين كسى بود كه فرمان داد نماز تراويح را به جماعت بخوانند و حتى مردم را از فُرادا خواندن آن منع كرد.
از ابن شهاب از عروة بن زبير از عبدالرحمان بن عبدالقارى نقل است كه گفت:
شبى از شبهاى ماه رمضان با عمر بن خطاب به مسجد رفتيم، ديديم مردم جدا جدا به نماز ايستاده و هركس نماز خود را مىخواند و گاهى هم يك نفر نماز مىخواند و تعدادى پشت سر او نماز مىخوانند. عمر گفت: «به نظر من اگر اين گروه را بر يك قارى 1 جمع كنم، بهتر