94
التَّوبَةُ نَدْمٌ بِالْقَلْبِ وَ اسْتِغفارٌ بِاللِّسانِ وَ تَرْكٌ بِالجَوارِحِ وَ اضمارُ انْ لايَعُود. 1
توبه عبارت است از پشيمانى قلبى، آمرزش خواستن با زبان، ترك كردن گناه و تصميم به اينكه ديگر آن گناه را انجام نمىدهد.
شيخ انصارى در تعريف توبه مىگويد: «توبه به معناى برگشت به راه راست، پس از منحرف شدن از راه راست است». 2
گناه و معصيت مهمترين مانع تقرب به درگاه پروردگار و عامل سلب توفيق است. انسان بايد ابتداى ورود به عرصه سحرخيزى و شبزندهدارى، تصميم و عزم بر دورى از گناه و آلودگىها بگيرد تا توفيق سحرخيزى و تداوم شبزندهدارى را پيدا كند.
در نخستين گام براى باريابى به مقام واقعى سحر، توبه واقعى لازم است. توبهاى كه بازگشت به گناه در آن نباشد. خداوند مىفرمايد: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللّٰهِ تَوْبَةً نَصُوحاً (تحريم: 66)
از پيامبر(ص) پرسيدند: «توبه نصوح چيست؟» فرمود: «توبه نصوح آن است كه توبهكننده به معصيت برنگردد». 3
انسان با توبه گام اول را برمىدارد و زمينه دوستى و ارتباط خالصانه را با خدا ايجاد و نظر پروردگار را به خود جلب مىكند. خداوند مىفرمايد: إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ التَّوّٰابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ؛ «به درستى كه خداوند، توبهكنندگان و پاكان را دوست دارد». (بقره: 222)