59

آيه پنجم: (نمل: 82)

( وَ إِذٰا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنٰا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النّٰاسَ كٰانُوا بِآيٰاتِنٰا لاٰ يُوقِنُونَ )

و هنگامى كه فرمان عذاب آنها رسد [و در آستانه رستاخيز قرار گيرند]، جنبنده‌اى را از زمين براى آنها خارج مى‌كنيم كه با آنان سخن مى‌گويد كه مردم به آيات ما يقين نمى‌آورند.

در اينجا دو عبارت ( إِذٰا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ ) و ( دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ ) را تفسير و تبيين مى‌كنيم:

بررسى و تفسير جمله (إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ)

برخى اين عبارت را به معناى وجوب عذاب و وعيد دانسته، و برخى ديگر آن را به وضعيتى تفسير كرده‌اند كه درهاى رستگارى بسته مى‌شود تا آنجا كه مشركان نه خود رستگار مى‌شوند و نه مى‌توانند ديگران را رستگار كنند. بعضى ديگر، آن را به معناى «

إذا غضب الله عليهم » گرفته‌اند و برخى معتقدند اين جمله به معناى نزول عذاب در آستانه قيامت است. ¹

علامه طباطبايى مى‌نويسد:

به مقتضاى سياق آيات، مرجع ضماير در ( عَلَيْهِمْ ) ، ( لَهُمْ ) و ( تُكَلِّمُهُمْ ) مشركان‌اند و منظور از جمله