82عوض داده مىشوند و خدا پاداش نيكوكاران را ضايع نمىكند.
يادآور مىشويم بذل و بخشش در مناسك حج به قربانى خلاصه نمىشود، بلكه اگر حاجى در مناسك حج به هر علتى در انجام دادن برخى از مقررات حج كوتاهى كند، باز بايد در راه خدا انفاق كند؛ براى مثال اگر از محرمات حج عدول كند، بايد كفاره بدهد كه نوعى انفاق است و ميزان آن براساس نوع خطا از يك مد طعام تا يك دام (گوسفند، گاو، شتر) متغير است. گذشته از اينكه حاجى در حج براى قبولى اعمال خود مجبور به انفاق است، نبايد فراموش كرد كه حج با انفاق، بافضيلتتر از حج [يا عمره] بدون انفاق است.
در حقيقت، «حج، ضمانت اجرايى افزايش انفاق در سطح جامعه است. به تعبير ديگر، اگر مراسم حج صحيح انجام شود، كسى كه از حج برمىگردد، نهتنها به اندازه هزينه حج، بلكه چندين برابر آن را در امور اجتماعى انفاق خواهد كرد؛ زيرا روح حاجى در آموزشگاه حج براى انفاق در جامعه تمرينديده و ساخته شده است». 1
شايد گفته شود: اگر چنين است، چرا برخى پس از حج نيز روحشان براى انفاق آماده نشده است؟ در پاسخ بايد گفت كه ميزان آمادگى، به ميزان درك حاجى از