52بر اين، آموزهها و آثار جهانشمول در تشريع اين فريضه بزرگ به گونهاى منظور گرديده است كه جز از رهگذر حركت جمعى قابل دسترسى نيست. در حقيقت، موسم حج فرصت مناسب و بىمانندى را فراهم مىكند كه مسلمانان در يك اجتماع بىنظير گرد هم آيند و ضمن بهرهمندى از بعد عبادى و سياسى حج، شاهد منافع اجتماعى باشند كه در آيه (لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ )؛ (حج:28) بدان اشاره شد. منافع مادى و معنوى، بهويژه منافع اجتماعى حج براى مسلمانان، به اندازهاى است كه شارع مقدس اسلام به هيچ وجه، تعطيلى حج را جايز نمىداند و كسانى كه با داشتن استطاعت جانى و مالى از انجام دادن اين فريضه الهى خوددارى مىكنند، به واقع زمينه نابودى خود را فراهم مىسازند. امام صادق عليه السلام در اينباره فرمود:
أما إنّ الناسَ لَو تَرَكُوا حَجَّ هَذا البَيْتِ لَنَزَلَ بِهِمُ العَذابُ وَ ما نُوظِروا. 1
اگر مردم حج اين خانه را ترك كنند، بىدرنگ عذاب الهى بر آنها فرود آيد و به آنان مهلت داده نمىشود.
رسول خدا (ص) نيز تارك حج را در زمره يهود و نصارا برشمرده است. 2