135ميوه، سبزيجات، حبوبات، فروشندگان گل و آجيل و شيرينى، فروشندگان رنگ و پارچه و دهها گروه ديگر، از جمله گروههايى هستند كه به طور مستقيم يا غير مستقيم از فوايد مادى حج بهرهمند مىشوند؛ براى نمونه به هنگام بازگشت زائران، بيشتر تالارها و رستورانهاى مواد غذايى از قبل رزرو شده است. مردم براى خريد گل و شيرينى يا نوشتن پلاكارد (پارچهنوشته) به اين مغازهها مراجعه مىكنند. مراكز عرضه دام زنده در روز عيد قربان شلوغ مىشود. به يقين تمام اين موارد از منافع حج است كه در كاهش سطح بيكارى و فقر در جامعه مؤثر است.
4. افزايش مهر و محبت در جامعه
سفر حج و عمره به لحاظ معنوى و دينى نه تنها در روحيه حجگزار تأثيرگذار است، بلكه مىتواند از جنبه روحى و اخلاقى بر روى افراد جامعه، بهويژه خانواده، اقوام و دوستان تأثيرگذار باشد و موجب افزايش مهر و محبت و كاهش كدورتها شود.
الف) افزايش مهر و محبت در خانواده
حجگزار براى بهرهمندى كامل از بركات سفر حج يا عمره لازم است به كليه مسائل جانبى نيز توجه كامل داشته باشد. يكى از اين مسائل، كسب رضايت از افراد خانواده است. براى اين منظور، بايد به دلجويى و كسب