125مىشود، با ديدن انبوه مردمى كه از هر كشور و قاره آمدهاند، خود را تنها نمىبيند. بلكه خود را به قدرت اين مردم كه وابسته به قدرت هميشگى پروردگار است وابسته و پيوسته مىبيند. اگر در كشورش هرگونه توطئه و نقشهاى عليه مسلمانان باشد و اگر با هرگونه فشار، رنج، محروميت و آزار روبهرو باشد، براى مقاومت با آنها نيرو مىگيرد و مىفهمد كه اسلام با توطئههاى خائنانه و نيرنگهاى مستكبران از بين نمىرود. اگر كفار در منطقهاى با نيرنگهاى سياسى و كشتار، نفوذ پيدا كردهاند، عالم اسلام محدود به آنجا نيست و مسلمانان ديگر با اهل آن منطقه همدردى مىكنند. ديدگاه او جهانشمول مىشود و اسلام را دين جهان و جهان را در مكه مىبيند». 1
گفتنى است بيگانگان نيز به اين اثر بينالمللى حج اعتراف دارند؛ چنانكه شبكه سى.ان.ان. آمريكا در گزارش از حج مىگويد:
اگرچه مسلمانان جهان، فرهنگهاى متفاوتى دارند، اما از لحاظ معنوى، بين آنها پيوند برقرار است... مراسم حج براى ميليونها مسلمان مظهر هويت اسلامى است؛ زيرا هر مسلمانى، با شركت در اين مراسم، بدون توجه به مليت و قوميت، مسلمان بودن خود را احساس مىكند. 2