135هشتاد هزار مناط بلكه زيادتر خرج آن كردهاند و نرسيدهاند، و چهل هزار ديگر نيز تخمين كردهاند كه خرج كنند تا برسد.
و از آنجا به خانهها و خيابانها رسيديم. عجب عمارتهاى منقّح باشكوهى دارد. از طرف يمين و يسار راه به قدر ربع فرسخ باغها و درختها بود كه در همان باغها خانهها و اطاقهاشان بود. شهر قلعه ندارد. به قدر نيم فرسخ عجالتاً از قرار مذكور از ابتدا تا انتهايش مىباشد. ميدان وسيعى در وسط شهر دارد كه اطرافش همه دكاكين منقح پاكيزهاى است و خيابانهاى بسيار طويل عريضى دارد. به هرچند قدمى، باز خيابانى ديگر در طرف دست راست و چپ دارد و در تمامش دكانهاى بسيار منقّح در طرف راست و چپ هست. دكانها تماماً درِ بزرگ پهن شيشه كرده تا نصف دارد، و نهايت مواظبت را در جاروب كردن جلو آنها دارند، و اغلب آنها چوب بست خوبى به نحو مرغوبى در جلو دارد.
و هر خيابانى، جوى آب كوچك سنگى در راست و چپ دارد و خانههايشان اغلب اطاقهايى است كه پنجرهاى شيشه به بيرون به خيابانها دارد. دو سه تا كليسا دارد و يكى ديگر تازه بنا كردهاند و مسجد بسيار خوبى به وضع مرغوب مطلوبى بسيار بزرگ و تازه بنا كردهاند، مىسازند و نيمه تمام است. تركهايى كه در آنجا ساكنند توصيد كردهاند و اتفاقاً مىسازند، و امام جماعتى دارند كه آن هم ترك است. حمامهاى خوبى دارد. از آن جمله حمام بابىهاست. بسيار خوش پستا و خوشوضع. محض تماشا عصر با مشهدى جواد اصفهانى كه حال آنجا بقالى مىكند، رفتيم ديديم. خيلى پاكيزه بود و تعريف زياد داشت. منزل ما در آنجا در سراى حاجى محمدتقى ميلانى كه مىگويند شيخى بوده، بود. در يكى از حجرات فوقانى او كه درش رو به خيابان و بازار وا مىشد، منزل [116] داشتيم. اين كاروانسرا در وسط ميدان واقع است. مىگويند كاروانسرايى از اين بهتر ندارد. حمام و آب آنبار هم در اين كاروانسرا هست. مىگويند هيجده سال است كه ابتداى به اين شهر كردهاند. سابقاً ابدا عمارتى نداشته، بيابان علف زارى بود. تركمنها در آنجا چادر و خانهها از نى داشتهاند و يونجه مىكِشتهاند، و از سر دو فرسخى آب آنها مىآمده. ارس [روسها] كه از آنها گرفت و آنها را رعيت كرد، آنجا شهر بنا كرد. حالا چهار رشته قنات دارد، و بعد از اين هم بناى حفر قنوات دارند و باز بناى عمارات مىكنند.