1532. تقدير معلّق و مشروط، كه در صورت فقدان بعضى شرايط عوض مىشود و تقدير ديگرى جاى آن مىنشيند.
با توجه به اين اصل، يادآور مىشويم كه عقيده به «بداء»، يكى از اصول اعتقادات اسلامى اصيل است كه همه فرقههاى اسلامى در اعتقاد به آن اجمالاً اتّفاق نظر دارند.
حقيقت «بداء» بر دو اصل استوار است:
الف: اين كه خداى متعال قدرت مطلق دارد و مىتواند هر سرنوشت و تقديرى را عوض كند و هر وقت بخواهد، تقدير ديگرى جايگزين آن سازد، در حالى كه از پيش هر دو تقدير را مىداند و علم او هرگز تغيير نمىيابد.
پس خداوند هرگاه و هر چه بخواهد، مقدّرات مربوط به انسان را در زمينه عُمر و رزق و جز آنها تغيير مىدهد و مقدّرات ديگرى به جاى آنها قرار مىدهد و هر دو تقدير هم در «امّ الكتاب» و علم الهى موجود است.
ب: اعمال قدرت و سلطه از سوى خدا و تغيير سرنوشت و مقدّرات، روى حكمت و مصلحت است. بخشى هم مربوط به عمل و گزينش خوب يا بد آدمى است. با اين امور، زمينه تغيير در سرنوشت پديد مىآيد.
آيات و روايات در اين مورد فراوان است. به چند نمونه اشاره مىشود:
1. إِنَّ اللّٰهَ لاٰ يُغَيِّرُ مٰا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مٰا بِأَنْفُسِهِمْ 1; «خداوند سرنوشت