262
راز استفاده از تربت پاك
برادران اهل سنت بسيار مى‌پرسند كه چرا شيعه تربت پاكى را در سفر و حضر همراه دارد و هميشه بر آن سجده مى‌كند نه بر چيز ديگر؟ چه بسا افراد ساده بپندارند شيعه براى آن سجده مى‌كند نه بر آن و سنگ و تربت را مى‌پرستد! اين بدان جهت است كه اين بيچاره‌ها بين سجدۀ بر تربت و سجدۀ براى تربت فرقى نمى‌گذارند!
جواب اين سؤال روشن است. نزد شيعه اين نيكوست كه خاك پاك و پاكيزه‌اى كه طهارتش مورد يقين است همراه باشد، از هر زمين كه باشد و از هر جاى جهان كه باشد، در اين مسأله همه‌جا يكسان است. اما اينكه چرا تربت بر مى‌دارند براى اطمينان از پاكى است، چون نمى‌توان به طهارت هر زمينى كه انسان فرود مى‌آيد و نماز مى‌خواند يا سجده مى‌كند اطمينان يافت، به خصوص كه افراد گوناگونى از بشر، مسلمان يا غير مسلمان، مواظب پاكى و نجسى نيستند، يا بى‌توجه به آن همه‌جا در تردّدند و مسلمان در نمازش دچار زحمت مى‌شود. ناچار خاك پاكى كه به طهارت آن اطمينان دارد با خود بر مى‌دارد و هنگام نماز بر آن سجده مى‌كند.
اين قاعده نزد پيشينيان صالح، ثابت بوده، هرچند تاريخ از نقل آن غفلت كرده است. مسروق بن اجدع (متوفاق 62 هجرى) در سفرهايش پاره خشتى از مدينه با خود همراه مى‌برد و بر آن سجده مى‌كرد. تعهد شيعه نسبت به سجده بر خاك، تنها براى سهولت كار بر نمازگزار در سفر و حضر است، چون بيم آن مى‌رود كه زمين پاك يا حصير پاكى كه بر آن سجده كند نيابد و كارش مشكل شود.