19710- از جبهه گريزان در مقابل كفار (انفال: 15 - 16)
اين ده گروه از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله را نمى‌توان عادل و باتقوا شمرد و آياتِ ستايشگر اهل عدالت و تقوا هم شامل اينان نمى‌شود، وگرنه در مفهوم آيات تناقض پيش مى‌آيد.
وقتى اين آيات، به آياتِ ستايشگر از مؤمنان ضميمه شود، مفسّر به يك نتيجۀ روشن مى‌رسد و آن اين كه صحابۀ پيامبر صلى الله عليه و آله ، برخى صالح بودند و برخى ناصالح، برخى چنان والا بودند كه به بركت وجود آنان باران مى‌باريد و بعضى ايمانى داشتند كه به چيزى نمى‌ارزيد.
قرآن كريم در سوره‌ها و آيه‌هاى مختلف، حرف‌ها و عمل‌هاى صحابه را به روشنى نقد مى‌كند و در برخى از آيات، گروهى را مى‌ستايد.
درست نيست كه گروهى را در نظر بگيريم و از گروهى چشم بپوشيم. در اين فصل، برخى آيات را كه به نقد افعال و آراى آنان پرداخته است بررسى مى‌كنيم.
الف. خبردادن قرآن از ارتداد گروهى از صحابه
قرآن خبر مى‌دهد كه ممكن است پس از رحلت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گروهى از صحابه مرتد شوند. در جنگ احد كه عده‌اى از مسلمانان كشته شدند و عده‌اى گريختند، به نقل ابن كثير شيطان ندا در داد: «محمد كشته شد» . اين سخن در دل عده‌اى اثر گذاشت و پنداشتند كه پيامبر صلى الله عليه و آله كشته شده است، سست شدند و از جنگ دست كشيدند. مردى از مهاجران بر مردى از انصار گذشت كه به خون خود آغشته بود. به او گفت: فلانى، مى‌دانى پيامبر صلى الله عليه و آله كشته شد؟ گفت: اگر هم محمد كشته شده، پيام خود را ابلاغ