241رفته و برگشته بود، هرچه سعى كرد توسط قايق به كشتى برسد ممكن نشد، البته از «كراچى» توسط خط آهن به «بمبئى» خواهد آمد.

مجموع مدت سير ما از «جده» به «كراچى» نه روز و ده شب طول كشيد، با آن كه موقع رفتن به «مكه»، حجاج ديگر همين مسافت را چهارده پانزده روزه پيموده بودند، علتش وجود برسات در آن وقت و آرامى دريا در اين فصل مى‌باشد.

شب ماهتاب قشنگى داشته، و مدتى در سطحه و عرشۀ كشتى قدم‌زنان گردش كرده بعد استراحت نموديم.

سواحل هندوستان

امروز يكشنبه دهم ربيع‌الاول مطابق «بيست و نهم عقرب»، تا شام هوا قدرى مرطوبى و گرم و حبس شده بود، و كشتى به سرعت مى‌رفت و همه‌جا در طرف يسار، كوهها و جنگل‌هاى سواحل «هندوستان» نمودار مى‌بود، طرف شب يكى دو دفعه آثار روشنائى و چراغ هم از جانب ساحل ديديم.

ورود به بمبئى

امروز دوشنبه يازدهم ربيع‌الاول مطابق «سى‌ام عقرب»، براى دو ساعت به غروب مانده، كشتى به ساحل «بمبئى» رسيده لنگر انداخت، و به واسطه تعطيل گمرك‌خانه، شب را در كشتى ماندنى شديم و هر چند اوقاتمان از اين جهت تلخ شد، لكن منظره شهر «بمبئى»، با كرورها چراغ برق و منظرۀ سطح دريا، با هزاران كشتى كه در آن لنگر انداخته، و از هركدام يك نوع صداهائى بلند و يا يك قسم چراغ‌هائى روشن بود