207«يَنْبُع»، و احتمال مراجعت از طريق «غاير» و «رابُغ» به «جده» شنيده مىشد، از اين جهت و از جهت گرماى فوقالعاده ما به شهر مراجعت كرديم، و ضمناً بار ديگر به مسجد و «حرم نبوى» مشرف شديم.
وضعيت مسجد امروزه به شرح ذيل است:
يك محوطه كه طول آن از شمال به جنوب است به دو قسمت شده:
اولاً: قسمت شمالى كه سرگشوده و در حكم صحن مسجد است، در سه طرف غربى و شرقى و شمالى، شبستانهائى دارد كه مسقف است، كه عرضآن دو سه طاق است، و طاقها به روى ستونهاى سنگى قرار گرفته.
ثانياً: قسمت جنوبى كه تماماً مسقف و در حكم چهل ستونهاى مصطلح ما است، كه ستونها از سنگ مرمر يا سنگ معمولى است، و «ضريح مطهر» در اين قسمت در جانب مشرق واقع شده، و اين قسمت تماماً مفروش از سنگهاى مرمر قدى است، كه به روى آن همهجا حصيرهاى بسيار لطيف و نازك و قيمتى پهن است، و در فواصل ستونها چراغهاى برق و چراغهاى روغن زيتون در شب روشن است، سطح تمام مسجد و صحن شبستانها، متساوى و در منتهاى نظافت و پاكيزگى است، و ابداً عبور و مرور جز براى نماز و زيارت نمىشود.
ويژگىهاى مسجد نبوى
مسجد شريف پنج در دارد، «باب مجيدى» در شمال، «بابالرحمن» و «بابالسلام» در طرف مغرب، «بابالنساء» و «باب فاطمه» كه آن را «باب جبرئيل» هم مىگويند در طرف مشرق، و در بيرون تمام پنج درب، كفشداران براى نگاهدارى كفشها در همه وقت نشسته و حاضراند.
«مرقدمطهرنبوى»دوضريح دارد، و ضريح داخلى محفوف و ملفوف به پردههاى ماهوت اعلى است، و به فاصلۀ چند ذرع ضريح ديگرى است