165كرايه مىروند و برمىگردند، بين راه كنار جاده چندين دستگاه قهوهخانههاى حصيرى نيز هست كه براى رفع خستگى، مسافرين پياده شده چاى مىخورند و قبرستان «شهداى فخّ» نيز در يك طرف جاده به فاصلۀ كمى واقع است، چند بقعه آنجا بود كه يكى از آنها مدفن «عبداللّٰه بن عمر بن الخطاب» است.
هواى «مكه» چند روز است خيلى گرم و عفونى شده است، و صبح زود و عصر كه مىتوان از خانه بيرون آمد، از هر طرف شخص جنازه مىبيند كه حركت مىدهند، و غالب اموات از اهالى «جاوه» و «مغاربه» است، حجاج ايرانى غالباً به همين جهات و براى تنگى نان و آذوقه و اخبار وحشتناك كه از «بينالحرمين» شنيدهاند، دسته دسته به «جده» مىروند كه بدون زيارت «مدينه منوره» مراجعت به اوطان خود نمايند.
باران شديد
ديشب و امروز يكشنبه بيست و يكم ذىالحجه مطابق «چهاردهم سنبله»، هوا ابر غليظى داشت و گرما به شدتى بود كه ما در منزل لخت بوده، و دائماً آب به سر و بدن خود مىريختيم، طرف عصر باد تندى گرفت و باران شديدى متعاقب آن آمد، اين باران كه يك ساعتى طول كشيد آنقدر تند بود كه از بالا خانه نگاه مىكرديم، تمام كوچهها و خيابانهاى «مكه» مثل رودخانههائى شده بود غير قابل عبور، و صداى آب كه در اين كوچههاى پرنشيب و فراز روى هم مىريخت همه را به وحشت انداخته بود، و مسلماً بناى خانههاى «مكه» اگر از سنگ نبود تماماً زير اين سيل بنيانكن رفته بود، و بعد از قطع شدن باران هوا برخلاف معمول گرمتر و عفونىتر شد.