83جاهلى مرده است و بيشترين چيزى كه هر كسى بدان محتاج است،آنگاه كه جان به حلقوم مى‌رسد،اين‌است كه بگويد:«راهى درست و آيين نيكو را برگزيدم».(يعنى اقرار به ولايت كردم). 1
روايات دراين‌باره بسيار است كه در اينجا به نقل دو روايت بسنده مى‌كنيم:
حارث بن مغيره از امام صادق عليه السلام مى‌پرسد كه آيا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرموده است:
«كسى‌كه بميرد و امام خود را نشناسد مرگش مرگ جاهليت است؟»حضرت پاسخ مى‌دهد:آرى.راوى مى‌پرسد:آيا مقصود،جاهليت قبل از اسلام است يا جاهليت به معناى عدم معرفت امام؟ حضرت در جواب مى‌فرمايد:«جاهليت كفر و نفاق و ضلالت»؛
«عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله مَنْ مَاتَ لاٰ يَعْرِفُ إِمَامَهُ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً قَالَ:نَعَمْ قُلْتُ جَاهِلِيَّةً جَهْلاٰءَ أَوْ جَاهِلِيَّةً لاٰ يَعْرِفُ إِمَامَهُ قَالَ جَاهِلِيَّةَ كُفْرٍ وَ نِفَاقٍ وَ ضَلاٰلٍ». 2
محمد بن مسلم از امام باقر عليه السلام چنين نقل مى‌كند:
«كُلُّ مَنْ دَانَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِعِبَادَةٍ يُجْهِدُ فِيهَا نَفْسَهُ وَ لاٰ إِمَامَ لَهُ مِنَ اللَّهِ فَسَعْيُهُ غَيْرُ مَقْبُولٍ وَ هُوَ ضَالٌّ مُتَحَيِّرٌ وَ اللَّهُ شَانِئٌ لِأَعْمَالِهِ...».
«هر آن كس كه به بندگى خدا تن دهد و خود را در عبوديت به رنج افكند اما امامى از جانب خداوند نداشته باشد،سعى و تلاشش پذيرفته نيست و او گمراهى است سرگردان و خداوند از اعمال او بيزار است».
امام سپس با بيان تمثيلى در اين خصوص مى‌فرمايد:چنين كسى به گوسفندى مى‌ماند كه چوپانش را گم كرده و از گلّه خود بريده شده و روز را در حيرت بسر برد و چون شب رسد گلّۀ بيگانه‌اى ببيند و به آن گله بپيوندد و شب را با آنها بسر برد و هنگام صبح ببيند چوپانش نيست بار ديگر سرگردان شود و به جستجوى چوپان و رمه خود برآيد تا به گلّۀ ديگرى بپيوندد،آنگاه چوپانِ آن گله بر آن گوسفند نهيب زند كه به چوپان و