375مى‌شود.بنابراين پاداش معنوى دارد.
مناسب است هداياى حج و زيارت چيزى باشد كه مناظر و مشاهد متبركه را ياد آورد و هنگام عبادت و ذكر نيز به كار آيد و خاطرۀ حج و زيارت را تجديد كند.
و نيز در هداياى حج،فقرا،يتيمان و مستمندان را نبايد فراموش كرد كه ثواب افزون‌ترى خواهد داشت.
گفتنى است كه حج يك سفر معنوى است و بهترين سوغات اين سفر،طهارت روح براى خود و دعا و زيارتِ نيابت براى مسلمين است،اما پسنديده و بلكه مستحب است كه زائر براى خانواده و يا دوستان نزديك خود هديه بياورد.
بايد گفت كه سوغات سفر آوردن بايد به شيوۀ معقول و بقدر ممكن باشد و نبايد به شكلى باشد كه زائر از بركات معنوى حج محروم و يا كم‌بهره شود و اوقات گرانبها را به جاى عبادت و زيارت صرف خريد سوغات كند.
آداب زمزم
زمزم،نماد جوشش چشمۀ اميد و آب حيات در كوير انقطاع و حريم پارسايى و از خود گذشتگى است.
در روايت به نوشيدن آب زمزم و نيز هديه دادنِ آن،سفارش شده است؛از جمله در كتاب«محجّةالبيضاء»روايت كرده‌كه هركس‌آب زمزم‌بنوشد،از بيمارى شفايابد.
(وَ رُوِيَ أَنَّهُ مَنْ رَوِيَ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ أُحْدِثَ لَهُ بِهِ شِفَاءٌ وَ صُرِفَ عَنْهُ دَاءٌ). 1
در ادعيه نيز آمده است كه چون آب زمزم نوشيدى،علم نافع و سلامت و عافيت از خداوند طلب كن.در خصوص هديه دادن آب زمزم نيز روايتى است كه پيامبر اكرم آنگاه كه در مدينه بود،مى‌خواست كه آب زمزم برايش هديه آورند؛ «وَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يَسْتَهْدِي مَاءَ زَمْزَمَ وَ هُوَ بِالْمَدِينَةِ». 2