122بگويد،تا تكليف خود را نسبت به تمام يا شكسته بودن نماز بدانند.
س-در عرفات و منا و مَشْعَر و بعد از مراجعت از اماكن مزبور،در صورتى كه مسافت شرعى محقّق نشود،وظيفۀ حجاجى كه قبلاً در مكۀ معظمه قصد اقامت كرده‌اند؛ از حيث قصر و اتمام چيست؟
ج-در فرض مذكور تمام است. 1
س-بعضى از حجاج در مكه قصد اقامه كرده‌اند،چه بطن مكه يا محلات آن مثل «شيشه»و«ريع الذاخر»يا«مسفله»يا«حجون»اگر يقين داشته باشند كه تا عرفات چهار فرسخ است،نماز را قصر و اگر شك داشته باشند در مسافت شرعى،نماز را تمام مى‌خوانند،بفرماييد در مراجعت از عرفات و منا،تكليف آنان از نظر قصر و اتمام چيست؟ با توجه به اين كه توقف آنان در مكه يك روز يا سه روز يا نه روز است و بايد به ايران يا مدينه حركت كنند؟
ج-در صورت عدم مسافت شرعيه يا شك در آن كه در نماز باقى بر تمام هستند، اگر از عرفات كه به مكه برمى‌گردند،از جهت اين كه محل اقامه است مى‌روند و بعد از مكه قصد مسافرت مى‌كنند،در بازگشت به مكه و در خود مكه هم نمازشان تمام است. 2
قبله
چون جهت قبله در شهر مكه در هر سوى آن تغيير پيدا مى‌كند و حتى گاهى در يك هتل نيز،قسمتهاى مختلف آن ممكن است به يك سمت نباشد و بدين سبب تشخيص جهت قبله براى زائران مشكل شود،مناسب است جهت قبله بر كاغذى نوشته شود و بر ديوار شُقّه‌ها يا اتاقها نصب گردد كه در نماز مراعات شود،علاوه بر اين،با كمال تأسف جهت برخى از دستشوييها در دو شهر مكه و مدينه به سمت قبله است و چون در آن حال،رو به قبله يا پشت به قبله بودن حرام است،لازم است مسؤولان كاروان نسبت به تغيير دادن يا مسدود كردن آنها و يا آگاه كردن زائران اقدام نمايند.