106

فِي كُلِّ شَيْءٍ يُضْطَرُّ إِلَيْهِ ابْنُ آدَمَ فَقَدْ أَحَلَّهُ اللَّهُ لَهُ»؛ ¹«تقيه در مواردى است كه انسان به آن اضطرار پيدا مى‌كند و ناگزير مى‌شود و براستى خداوند آن را جايز و حلال قرار داده است.»

در روايت ديگرى از امام باقر عليه السلام است كه فرمود:

«كُلِّ شَيْءٍ خَافَ الْمُؤْمِنُ عَلَى نَفْسِهِ فِيهِ الضَّرَرَ فَلَهُ فِيهِ التَّقِيَّةُ»؛ ²«هر چيزى كه مؤمن براى خود در آن ترس داشته باشد، پس بر او است كه تقيّه كند.»

و از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود:

«لَيْسَ شَيْءٌ مِمَّا حَرَّمَ اللَّهُ إِلاّٰ وَ قَدْ أَحَلَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ إِلَيْهِ»؛ ³«هيچ چيزى از محرّمات الهى نيست مگر آنكه خداوند براى انسانِ مضطر حلال فرموده است.»

در اين زمينه روايات فروان ديگرى است كه در كتابهاى وسائل و مستدرك آمده است.

در اين تقيّه،بايد به سه نكته توجّه شود:

1-اين تقيّه مشروعيت آنچه را كه عرف به عنوان ضرورت تشخيص دهد،ثابت مى‌كند.

امام باقر عليه السلام در صحيحۀ زراره مى‌فرمايد:

«التَّقِيَّةُ فِي كُلِّ ضَرُورَةٍ وَ صَاحِبُهَا أَعْلَمُ بِهَا حِينَ تَنْزِلُ بِهِ». ⁴

«در هر ضرورتى تقيّه هست و فرد گرفتار تقيه،از هركس ديگرى به ضرورت آن آگاهتر است.»

2-تقيّه خوفى،نه تنها براى حفظ جان،آبرو و مال خودِ انسان مشروعيت دارد، بلكه براى حفظ ديگران نيز جايز مى‌شود،از اينرو مى‌توان گفت:قسمت عمدۀ تقيّه