147

4- خمس

خمس، يكى از منابع مالى است كه خدا و پيامبر، آن را در اختيار ائمه قرار داده‌اند.

مصرف آن به طوركامل دراختيار معصوم است كه هرگونه خواست مصرف كند. پس ازشهادت امام على(ع) و صلح امام حسن(ع) جامعه اسلامى عملاً به دو گروه شيعه و طرفداران خلافت تقسيم شدند.

پيروان ائمه يعنى شيعيان، خمس اموال خود را به امام عصرخود مى‌دادند. هر چند به دليل اختناق سياسى حاكم بر جامعه و جلوگيرى از ارتباط مردم با امامان، فرستادن خمس با مشكلات بسيار رو به رو بود، اما خمس در هر شرايطى يا براى امام فرستاده مى‌شد و يا به نمايندگان و وكلاى امام تحويل مى‌گرديد. اين اموال در جهت مصالح شيعيان و... به مصرف مى‌رسيد.

امامان در موضوع خمس، دستور اكيد داده اندكه بايد به امام تحويل داده شود:

قال (ع): من اشترى شيئاً من الخمس لم يعذره الله، اشترى ما لايحلّ له.

و قال (ع): لايحلّ لأحد أن يشترى من الخمس شيئاً حتّى يصل إلينا حقّنا. ¹احملوا الى الخمس فإنى لست آخذه منكم سوى عامى هذا. ²محمد بن على بن شاذان النيسابورى قال: اجتمع عندى خمسمائة درهم تنقص عشرين درهما فأنفت أن أبعث بخمس مائة تنقص عشرين درهما فوزنت من عندى عشرين درهما و بعثتها إلى الأسدى و لم أكتب مالى فيها، فورد: وصلت خمسمائة درهم لك منها عشرون درهما. ³در اينكه خمس، ملك شخصى امام است يا مربوط به منصب امامت مى‌باشد، اختلاف نظر وجود دارد. برخى اين ديدگاه را ترجيح داده‌اند كه خمس، مال