95تأمين مى‌كند؛ ولى بايد توجه داشت كه همه افراد مستطيع، توفيق انجام حج را پيدا نمى‌كنند و تنها بخشى از افراد توانمند، به انجام آن موفق مى‌شوند.

پس بايستى بخشى جبرانى وجود داشته باشد كه همان حج مستحبى است. انجام حج مستحبى تا حدودى خلأ ناشى از عدم حضور افراد توانمند و مستطيع را جبران مى‌كند.

سه. حضور افراد غير مستطيع

اگر حج تنها ويژه توانمندان بود، بسيارى از مردم -كه در آن حد توانمندى قرار ندارند و يا قبلا به حج مشرف شده‌اند- از درك خير و فضيلت آن محروم مى‌شدند. تأكيد روايات بر انجام مكرر حج، گواه اين مدعا است.

در تمامى سال - به‌ويژه درماه مبارك رمضان- دعاهايى از ائمه (عليهم السلام) رسيده است كه در آنها حج هر ساله از خداوند طلب شده است. امام صادق(ع) فرمود: وقتى از نافله عشا فارغ شدى بگو:

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِبَهَائِكَ وَ جَلَالِكَ وَ جَمَالِكَ ... الصُّدُورُ وَ تَرْزُقَنِي فِي عَامِي هَذَا وَ فِي كُلِّ عَامٍ الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ». ¹

و باز از آن حضرت در دعاهاى هر شب ماه رمضان چنين نقل شده است:

«اللَّهُمَّ رَبَّ شَهْرِ رَمَضَان ... وَ اجْعَلْ فِيمَا تَقْضِي وَ تُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ فِيمَا يُفْرَقُ مِنَ الْأَمْرِ الْحَكِيمِ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ مِنَ الْقَضَاءِ الَّذِي لَا يُرَدُّ وَ لَا يُبَدَّلُ أَنْ تَكْتُبَنِي مِنْ حُجَّاجِ بَيْتِكَ الْحَرَامِ الْمَبْرُورِ حَجُّهُمْ الْمَشْكُورِ سَعْيُهُمْ الْمَغْفُورِ ذَنْبُهُمْ الْمُكَفَّرِ عَنْهُمْ سَيِّئَاتُهُمْ». ²