279
يخُلُقُ رأسَه و يَقِلّم اظفاره و...» 1.
اين عمل عبادى، داراى اسرار و آثار گوناگونى است كه به بعضى از آنها اشاره مىشود:
يك. شعار بندگى ورقيت
تراشيدن سر در روز عيد قربان، نشان بندگى و عبد شدن حج گزار است. موى سر، سبب زيبايى و آراستگى و تشخّص مردان است كه آن را دوست مىدارند و به آن بهاى فراوان مىدهند. موقعيت شغلى و اجتماعى و سياسى مردان نيز در اهميت دادن به موى سر نقش دارد و هر چه جايگاه و موقعيت اجتماعى افراد بالاتر باشد، به آن بهاى بيشترى مىدهند. حال حج گزار پس از اعمال مختلف، موى سر خود را -كه زينت و نمايانگر تشخّص وچهرۀ اجتماعى او است - به نشانۀ بندگى و تسليم مىتراشد تا به همگان نشان دهد كه بند خدا ومطيع فرمان او است. او با گذشتن از جمال ظاهرى وصورى- كه درنظرش ارزشمند و با اهميت است و احتمالاً سبب فخر و مباهات به ديگران است- و در آوردن خود به شكل غلامان، از قيد نام و مقام مىگذرد و كوچكى و عجز خويش را نشان مىدهد. در صدر اسلام، يكى از علايم ونشانههاى بردگان، اين بود كه موهاى آنها را از بيخ مىتراشيدند و امروز حاجى مىخواهد چون بردگان، اين مظهر جمال و زيبايى را از خود دور كند و در جنگ با شيطان پيروز باشد.