272حج‌گزاران نيز مانند ابراهيم و اسماعيل، در معرض امتحان و ابتلاى الهى‌اند و بايد ميزان تسليم، اخلاص، ايمان، رضا و ايثار خود را نشان دهند و با گذشتن از مال خود، به آن بزرگواران تأسّى جويند. ابراهيم (ع) ازآزمون الهى (قربانى فرزند)، سربلند بيرون آمد و براى رضاى خدا، اسماعيل را به قربانگاه برد. اسماعيل نيز براى رضاى خدا، گردن به زير تيغ داد تا پدر به راحتى دستور خدا را اطاعت كند. آنان خالصانه فرمان پذيرى خود را نشان دادند وحضرت حقّ به جاى اسماعيل، گوسفندى فرستاد و آن را نشانۀ موفقيت آنان از اين آزمون قرار داد.

ابوبصير گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: علّت ودليل قربانى چيست؟ حضرت فرمود: «به حقيقت اولين قطره خونى كه از قربانى به زمين مى‌چكد، صاحبش آمرزيده مى‌شود و ]ديگر اينكه [خداوند مى‌خواهد علم خويش را ابراز كند كه چه كسى در پنهان از او مى‌ترسد. خداوند عزّوجل مى‌فرمايد: لَنْ يَنٰالَ اللّٰهَ لُحُومُهٰا وَ لاٰ دِمٰاؤُهٰا وَ لٰكِنْ يَنٰالُهُ التَّقْوىٰ مِنْكُمْ . پس فرمود: ببين چگونه خداوند قربانى هابيل را پذيرفت و قربانى قابيل را رد كرد ¹».

شش. بزرگداشت شعائر الهى

حضرت حق در قرآن مجيد، قربانى كردن و نفس قربانى را «شعائر الله» خوانده و آن را داراى منافع ذكر كرده است. از سوى ديگر بزرگداشت اين شعائر را از ايمان و تقوا به شمار آورده است: وَ الْبُدْنَ جَعَلْنٰاهٰا لَكُمْ مِنْ شَعٰائِرِ اللّٰهِ لَكُمْ فِيهٰا خَيْرٌ... ²و مَنْ يُعَظِّمْ شَعٰائِرَ اللّٰهِ فَإِنَّهٰا مِنْ تَقْوَى