232
دو. عرفان به احاطه علمى خدا
در كلام برخى از بزرگان آمده است: «و عرفت قبض الله علي صحيفتك و اطلاعه علي سريرتك و قلبك» آيت الله جوادى آملى در اين زمينه مىنويسد: «... حج گزار بايد در آنجا بر اين نكته عارف شود كه خداى سبحان، به نهان و آشكار و صحيفه قلب او و رازهاى آن و حتى آنچه براى خود او روشن نيست و به طور ناخود آگاه در زواياى روح او مىگذرد، آگاه است؛ يعنى، سرزمين عرفات محل ادراك و شهود مضمون آيه وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفىٰ 1است.
انسان اگر بداند كه قلبش در مشهد و محضر حق است؛ همانطور كه خود را به گناهان جوارحى (ظاهرى) نمىآلايد؛ گناه جوانحى (درونى) نيز نمىكند و قلبش را از خاطرات آلوده تنزيه (پاك) مىسازد». 2
سه. درماندگى شيطان
در عرفات مواظب وسوسههاى شيطان باشيم، چون از بهترين مكانهاى توجه به خدا و آمرزش است. از اين رو شيطان تلاش مىكند انسان را از رحمت و آمرزش الهى باز دارد.
در حديثى از امام صادق(ع) حكايت شده است: ]در عرفه[ از شيطان به خدا پناه ببريد، كه شيطان بيشتر دوست دارد در اينجا به ياد شما باشد ]و شما را بلغزاند[». 3
ميبدى در كشف الاسرار مىنويسد: «در بعضى اخبار بيايد كه