113
يخرج من الحرم». 1
ممكن است مراد از ايمن بودن از خزى دنيا و عذاب آخرت باشد به شرط ايمان.
چنان كه از حضرت باقر عليه السلام روايت شده است و ممكن است جملهى خبريه باشد كه به داعى انشا القا شده است؛ يعنى هر كس وارد حرم شد، او را در امنيت قرار دهيد. 28. حج فقط براى خداوند
تعبير «وَ لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ» در ميان تمامى عبادات تنها براى حج به كار رفته است و تقديم كلمهى «للّٰه» بر «على الناس» نشان دهندهى آن است كه اين حج فقط براى خداوند است. 39. استحباب تكرار حج
وجوب حج در همهى عمر بر انسان يك بار است. زيرا كه لفظ مطلق است و حمل مىشود بر اقلّ مراتب آن، به جهت جريان اصل برائت از زايد و نيز امر مقتضى تكرار نيست. افزون بر آن، وقتى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله خطبه خواند، اقرع بن حابس برخاست و گفت:
«أفى كلّ عام»؛ آيا در هر سال حج واجب است؟ فرمود: «لا ولو قلتُ لَوَجب، و لو وجب عليكم، لم تعملوا بها الحجّ فى العمر مرّة واحدة، فمن زاد فتطوّع» 4؛ يعنى حج در هر سال واجب نيست و اگر مىگفتم، بر شما واجب مىشد كه هر سال حج به جا آوريد و اگر بر شما واجب مىشد، به آن عمل نمىكرديد. حج در تمامى عمر انسان، يك مرتبه واجب است. هر كه بيشتر انجام دهد، مستحب است.