52تلاش مىكند؟ و با اين قياس، تكليف او براى تأمين آسايش هميشگى خود چقدر بايد باشد؟ و چقدر هست؟!
در واقع، آنچه خداوند در برابر انجام تكليف، به انسان عنايت مىكند، چيزى جز فضل و رحمت او نيست. علاوه بر اين، آسايش انسان در اين جهان نيز در سايۀ انجام تكليف است.
پاسخگو به نياز انسان
مهمترين ويژگى و فلسفۀ تكليف، پاسخگويى به نيازهاى انسان است.
مقررات الهى بر مبناى نيازهاى واقعى انسان وضع شده و زندگى خوب و با سعادت و عاقبت نيك جز با انجام اين مقررات ميسر نيست. هر يك از اين احكام، پاسخگو به نيازى از نيازهاى انسان است و بطور كلى، در اسلام حكمى بدون حكمت و تكليفى بدون مصلحت وجود ندارد.
امام صادق عليه السلام در سخنى كه با يكى از ياران خود به نام جميل بن درّاج دربارۀ حلال و حرام داشت، به اين اصل مهم اشاره كرده، چنين فرمود:
در اسلام، حكمى بدون حكمت وجود ندارد. 1خداوند بدون در نظر گرفتن نيازها و مصالح انسان به او تكليف نمىكند. چيزى را بر او حلال يا حرام نمىنمايد؛ اگر چيزى را بر او حلال كرد، سود وى را در نظر داشته و اگر چيزى را برايش حرام كرد، مصلحت او را مورد توجه قرار داده است.
شخصى از امام باقر عليه السلام پرسيد: چرا خداوند شراب، مردار، خون و گوشت خوك را بر انسان حرام كرده است؟
امام در پاسخ اين سؤال با اشاره به نيازهاى انسان فرمود: