91وابستگيها وطبقهبندىها وخطكشىها و همهى آن چيزهايى كه او را از معنا دور مىكند و به ماديت و خودپرستى نزديك مىكند، جدا شود؛ دور بشود، و به خدا نزديك شود.
اين، يك فرصت است. نه اينكه همه، اين كار را مىكنند. نه اينكه همه، اين توفيق را براى خودشان فراهم مىكنند يا از آن استفاده مىكنند. ولى بايد سعى بكنيم. اين، اصل قضيه است؛ كه وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ فِي أَيّٰامٍ مَعْلُومٰاتٍ . 1 اسم و ياد خدا را همواره بايد در نظر داشته باشيم. از شروع حركت از وطن تا رسيدن به خانهى خدا، تا شروع مناسك، تا اثناى آن روزهاى حساس و تا پايان كار، دايماً يك چيز به ياد حاجى و زاير خانهى خدا بايد باشد؛ و آن اينكه رضاى الهى را كسب كند؛ از گناهان توبه كند؛ از آنچه او را از خدا دور مىكند، رو بگرداند و به خدا رو بياورد. اگر به خدا رو كرديم، خدا راه را باز مىكند. «أن الراحل إليك قريب المسافة .» يك قدم به سمت خدا برداشتن، دل انسان را روشن مىكند. به انسان فتوح مىبخشد. زنگارها را از جلو بصيرت انسان پاك مىكند، و قدم بعدى و ادامه راه را براى انسان راحتتر مىكند. اين، همان موضوع اساسى در جنبهى فردى اين مسأله است؛ هيچ چيز جاى اين را نخواهد گرفت.
مسلمانها بايد يكديگر را بازيابند
نكته دوم در باب مسألهاىست كه به امت اسلام مربوط است. خوب، حج جاى تزاور است: تشاور، تزاور، تعاهد. مسلمانها بايد يكديگر را باز بيابند. نه فقط اجسام يكديگر را، بلكه دلها و فكرهاى يكديگر را. ملتهاى گوناگون بايد شكل امت اسلامى را در آنجا پيدا كنند، احساس وحدت كنند، مشكلات بين خودشان را برطرف سازند، از مشكلاتِ هم مطلع شوند، و مسائل اساسى امت اسلامى را جستجو كنند. اين، آن هدف بسيار مهم حج است ...
براى امت اسلام، منفعتى بالاتر از اين نيست. اگر حجّاج بتوانند در اين مراسم يا در هر مراسمى در اكناف عالم، ميلياردها تومان پول پيدا كنند، ارزش اين را ندارد كه بتوانند در حج يك گره از گرههاى عمدهى دنياى اسلام و امت اسلامى را باز كنند. امروز گره