294هم. طوافى كه مى‌كنيد - اين حركت دايره‌وار بر گرد يك مركز - نماد حركت مسلمانان بر گرد محور توحيد است. همه‌ى كارها و اقدامات و همتهاى ما بايد بر گرد محور وحدانيت الهى و توجه به ذات اقدس ربوبى باشد. اين درس، مربوط به همه‌ى زندگى است. كسانى كه مى‌خواهند احكام اسلامى را به كنج خانه‌ها و عبادتگاه‌ها و دلها منحصر كنند و فعاليت عرصه‌ى اجتماع را از دين عارى كنند، به اين نكات اسلامى توجه ندارند. سعى بين صفا و مروه‌يى هم كه همه‌ى آحاد مسلمان بايد آن را طى كنند، همين‌طور است. سعى، حركت با همت، با شدت، با توجه، با اراده و حركت آگاهانه است و همه بايد با هم حركت كنند؛ بروند، و بيايند. اجتماع عظيم در عرفات و مشعر و منا هم همين‌طور است.
اين كارهاى دسته‌جمعى عظيم كه نظير آن را در هيچ مذهب و مكتبى و در هيچيك از احكام ديگر اسلامى نمى‌شود پيدا كرد، نشاندهنده‌ى عظمت اين واجب است. اين‌جا يك ذخيره‌ى الهى گذاشته شده است كه هركس توفيق پيدا مى‌كند دستى به سمت اين ذخيره دراز كند، بايد حداكثر استفاده را بكند.
از فرصت حج، همه بايد استفاده كنند
هرچه مى‌توانيد، در ايام حج از اين ذخيره استفاده كنيد. اين اوقات، هم روزها و زمان، متبرك است و هم مكان، متبرك است. هم از لحاظ زمان، در اوج حرمت ماه‌هاى حرام قرار دارد؛ هم از لحاظ مكان، در نقطه‌ى اعلاى مناطق متبرك - كه خانه‌ى خدا و مركز توحيد و توجه نفوس همه‌ى مسلمانها در همه‌ى شبانه‌روزهاست - قرار دارد.
حاجى در آن‌جا بايد رابطه‌ى خود را با خدا قوى و مستحكم كند؛ با قرآن انس پيدا كند و تضرع و ذكر و حضور را وظيفه‌ى دايمى خود بداند. انسان گاهى خيلى متأسف مى‌شود كه بعضى به آن‌جا بروند و دنبال كالاهايى بگردند كه اين كالاها را همه‌جا مى‌شود پيدا كرد. بعضى، عمر و پول و آبرو و وقت عزيزشان را صرف مى‌كنند تا به بازارهاى گوناگون بروند و اين كالاها را بياورند؛ اينها كالاهاى معمولى زندگى است و همه‌جا وجود دارد.
در آن‌جا كالايى هست كه در هيچ‌جاى ديگر نيست: كالاى رضاى الهى، زيارت خانه‌ى خدا، زيارت قبر مطهر پيغمبر؛ اين كجا ديگر پيدا مى‌شود؟ اين مكان و اين زمان را ديگر