136از همهى كشورهاى اسلامى در آن جا جمع مىشوند. از هر كدامشان بپرسى احساس شما نسبت به گوراژده چيست؟ خواهد گفت دلم مىخواهد به گوراژده بروم و از مسلمانهاى مظلوم گوراژده دفاع كنم. حيف نيست كه ما اين جماعت را از دست بدهيم؟ حيف نيست اجتماعى به اين خوبى كه اين همه مىتواند بركت داشته باشد و جان اين همه مسلمان را نجات دهد از دست برود؟ آن وقت، اين سياسى كردن حج است؟ به جمهورى اسلامى اعتراض مىكنند كه چرا حج را سياسى كرديد؟ اين است معنايش؟ برائت يعنى اين.
برائت يعنى مردم در آن جا جمع شوند و عليه دژخيمهايى كه با كراوات و لباس اتو كشيده و ادكلن زده مىآيند و مثل وحشىترينِ وحشيها، انسانها را مىكشند و نيز عليه كسانى كه از اينها حمايت مىكنند و نيز عليه كسانى كه به نفع اينها در مجامع جهانى تصميم مىگيرند، فرياد سردهند. اين معنايش برائت است. مىشود كه حج خالى از اين باشد؟ آيا حجِّ خالى از برائت، حج است؟ كسانى كه با قرآن و اسلام آشنا هستند، جواب بدهند.
منصفانه هم جواب بدهند. معناى آن حرف امام كه فرمود حج بىبرائت حج نيست، يعنى اين. برائت جزو حج و تنيده در ذات حجّ است.
حضور معنادار مسلمانها در حج
حضور مسلمانها در حج بايد يك حضور معنىدار باشد؛ والّا اگر فقط جنبهى معنوى و ذكر خدا منظور بود، انسان مىتوانست در خانهى خودش بنشيند و ذكر خدا كند! ديگر يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ 1 لازم نبود. اگر اجتماع معنا نداشت، ديگر ايام معلومات لازم نبود. مىگفتند هر كس در هر وقت از سال توانست به مكه برود. مگر نمىشد؟ اين كه گفتند يك جا جمع شويد، براى همين مسائل است. براى اين است كه ذكر خدا هم دستجمعى گفته شود. اعتصام به حبل پروردگار هم دستجمعى صورت گيرد. مىفرمايد: وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمِيعاً ، و نه فرادا. مسأله اين است.