94اينكه آقايان نخواستهاند، آقايان نتوانستهاند. وقتى نتوانستهاند چه بكنند؟ بگويند كه آقايان حج نياييد؛ براى اينكه ما نمىتوانيم براى شما يك جاى بزرگى درست كنيم و - نمىدانم - يك تفريحگاهى داشته باشيم و چه ؟ يا نه، بياييد و يك قدرى هم توجه كنيد به زحمتهايى كه فقرا مىكشند.
وظيفه مهم روحانيون آموزش احكام حج
در هر صورت، اين وظيفه علمايى است كه در كاروانها هستند؛ يعنى، يكى از وظايفشان. يكى از وظايف مهم هم قضيه آشنا كردن مردم است به مسائل حج. بسيار آدم مىبيند كه حج مىروند. زحمت مىكشند، لكن مسئله حج را نمىدانند، آنجا گرفتار مىشوند. بعد كه آمدند، بعد از چند سال، سؤال مىكنند كه ما اين جور كرديم، آيا حجمان درست است يا نه؟ ما اين طور نكرديم، آيا درست است يا درست نيست؟ آيا ما مُحرِم باز هستيم يا نه؟ بايد آقايان مردم را [ در] جلسه قرار بدهند؛ جلسه درس قرار بدهند، درس بدهند مردم را ، آداب حج را، واجبات حج را، محرّمات حج را؛ اينها را بگويند. آدابش هم نشد، نشد، اما محرّمات و واجبات را به مردم تعليم كنند و هر روز [ جلسه] داشته باشند. مردم هم موظفاند كه بروند پيش آقايان در اين درسها اگر دارند، بروند آقايان گوش كنند و مسائل حج را ياد بگيرند كه بعدها گرفتار نشوند كه وقتى كه آمدند، [ نگويند:] «من طوافم چه جورى بود، آيا درست است يا نه؟» وقتى مسئله را ياد گرفتيد، ديگر درست مىشود، ديگر عيبى پيدا نمىكند. اين هم يكى از وظايفى است كه همه دارند و روحانيون بايد اين وظيفه را در آنجا انجام بدهند. و مردم هم بايد دنبال اين امر باشند كه مسئله حج را ياد بگيرند، نه اينكه ما فقط حج برويم و هر چه شد ، شد ديگر.
نه، اين غير از ساير جاهاست. خوب، انسان زيارت مىرود، اگر زيارتش هم چيزى نشد، ديگر اشكالى برايش پيدا نمىشود. اما اينجا اشكال پيدا مىشود، بعد مُحرِم مىماند، بعد بايد دوباره حج برود. پس اين مسائل مشكل پيش مىآيد كه بايد براى خاطر خودتان هم [ كه شده،] اين مسائل را تعقيب كنيد كه ياد بگيريد و در اشتباه و خطا نيفتيد كه بعدها اسباب زحمتتان بشود. اين هم يكى از مسائل است.