92علماى شيعه از اين مناطق برخاستهاند. فرستادگان و نامههاى پربار و بهموقع ائمه، اشكالات ناشى از دورى راه را برطرف مىساخت.
يكى از راههاى ارتباطى ديگر، فرستادن افرادى از طرف شيعيان به محضر آن حضرت بوده است.
از «جعفر بن شريف جرجانى» نقل شده است: «به زيارت خانۀ خدا مشرف شدم و در سامرا به خدمت امام عسكرى عليه السلام رسيدم، خواستم اموالى را كه دوستان بهوسيلۀ من فرستاده بودند، به آن حضرت بدهم. پيش از آنكه بپرسم به چه كسى بدهم، آن حضرت عليه السلام فرمود: آنچه را همراه آوردهاى به مبارك، خادم من بسپار. 1
قم اصلىترين شهرى بود كه انبوهى از شيعيان را در خود جاى داد و از زمان امام صادق عليه السلام ، بهطور مرتب و منظم با امام معصوم عليه السلام رابطه داشته است.
«احمد بن اسحاق بن عبداللّٰه اشعرى» از جمله شخصيتهاى قمى بود كه با امام حسن عسكرى عليه السلام ارتباط داشت. امام حسن عسكرى عليه السلام وى را فردى مورد اعتماد معرفى مىكرد.
سيستم «وكالت» در زمينه ايجاد پيوند بين امام و شيعيان، بويژه در اخذ وجوهات شرعى براى ساماندهى امور شيعيان نقش خود را ايفا مىكرد.
در «سامرا»، «بغداد» و «مدائن»، شيعيان آمار قابل توجهى را تشكيل مىدادند.
شايد «سلمان فارسى» اولين كسى بود كه سنگ بناى تشيع را در «مدائن» نهاد و «حذيفة بن يمان» بر اين اساس بنائى استوار برافراشت.
كوفه نيز در اين زمان و قبل و بعد آن خالى از شيعه نبوده است. كوفه يكى از بزرگترين شهرهاى شيعهنشين بهشمار مىرفت.
شيعه، در عصر «امام مهدى(عج) »
برخى از شيعيان قم، (بىخبر از رحلت امام عسكرى عليه السلام ) براى پرداخت وجوه خويش به سامرا، رفتند. كسانى آنها را به پيش «جعفر» بردند. قمىها، نخست در پى