90
شيعه در دوران «امام هادى عليه السلام »
در اين قرن، بيشتر شيعيان از كوفه بودند، لقب «كوفى» كه به برخى افراد نسبت داده شده است، بهترين گواه اين مطلب است.
از دوران امامباقر و امامصادق عليهما السلام به بعد، لقب «قمى» در آخر اسم شمارى از اصحاب ائمه به چشم مىخورد. اينها اشعرىهاى عرب تبارى بودند كه در قم مىزيستند. 1
در زمان امام هادى عليه السلام ، قم مهمترين مركز تجمّع شيعيان ايران بود و روابط محكمى ميان شيعيان اين شهر و ائمه طاهرين عليهم السلام وجود داشت.
دو شهر «آبه» يا «ساوه» و «كاشان» تحت تأثير تعليمات شيعى قرار داشتند و از بينش شيعى مردم قم پيروى مىكردند. در پارهاى از روايات «محمد بن على كاشانى» نام برده شده كه از امامهادى عليه السلام ، سؤال كرده است. 2
مردم قم رابطۀ مالى نيز با امام هادى داشتند، در اين زمينه، از «محمد بن داود قمى» و «محمد طلحى» ياد شده است كه از قم و شهرهاى اطراف آن، اموال و اخبار دربارۀ وضعيت آن سامان را، به امام عليه السلام مىرسانيدند. 3
مردم شيعۀ ديگر شهرهاى ايران نيز با امامان رابطه داشتند، اين درحالى بود كه بيشتر شهرهاى ايران به دليل نفوذ قهرآميز «امويان» و «عباسيان» گرايشهاى «سنّى» داشتند.
«ديلم» از اواخر قرن دوم هجرى، شيعيان زيادى را در آغوش خود داشت. علاوه بر آن، عدهاى از مهاجران «ديلمى»، در عراق نيز به مذهب تشيع گرويده بودند.
در روايتى كه حاوى نامهاى از امام هادى عليه السلام ، به وكيل خود در همدان است، اينچنين آمده است: «سفارش شما را به دوستداران خود در همدان كردهام.» 4