470
امامت و اجماع
شيعۀ اماميه معتقد است تنها راه اثبات امامت و خلافت برمردم از راه نصّ از جانب خداوند متعال و ابلاغ رسول صلى الله عليه و آله يا امام منصوص و منصوب قبل است و با اجماع مسلمين بر خلافت و زعامت كسى، خلافت او مشروعيت نمى‌يابد. در مقابل، اهل سنت از آن‌جا كه درمقابل عمل انجام شده‌اى قرار گرفته‌اند، كه همان خلافت ابوبكر است، و با تعصب‌هايى بى‌مبنا نمى‌توانند از آن دست بردارند، از اين رو در صدد توجيه عمل انجام شده بر آمده و مى‌كوشند مشروعيت آن‌را به هر نحوى كه ممكن است، درست نشان دهند به همين جهت گاهى به اجماع امت تمسك مى‌كنند و آن‌را دليل مستقلى بر مشروعيت حكومت مى‌دانند. اينك تفصيل بحث را مى‌آوريم.
ديدگاه‌هاى اهل سنت دربارۀ اجماع
تفتازانى در شرح مقاصد در بحث امامت مى‌گويد: «امام به حق بعد از رسول‌خدا صلى الله عليه و آله نزد ما و معتزله و اكثر فرقه‌ها ابوبكر است، ولى نزد شيعه علىّ است. دليل ما وجوهى است: وجه اوّل - كه عمده همين است - اجماع اهل حلّ و عقد بر خلافت اوست.» 1