134اگر مطلق خضوع عبادت بود، خداوند چنين امرى نمى‌نمود.

با اين توضيح به اين نتيجه مى‌رسيم كه توسل و خضوع و استغاثه به غير خداوند متعال با عدم اعتقاد به الوهيت يا ربوبيّت او و اعتقاد به اين كه هر چه براى اوست به عنايت و به اذن و ارادۀ خداوند است اشكالى ندارد و هيچ نوع ارتباطى با آياتى كه در مذمّت مشركان وارده شده نيز ندارد، زيرا مورد اعتراض آيات جايى است كه دعا و استغاثه و استعانت به نيت استقلال باشد، همان گونه كه در بخش پاسخ به شبهات به آنها اشاره مى‌كنيم.

عقيدۀ مشركان

با بررسى آيات و روايات و تاريخ پى مى‌بريم كه خداوند مشركان را به جهت اعتقاد به استقلال معبودان مذمّت كرده است.

خداوند متعال در مذمّت يهود مى‌فرمايد: اِتَّخَذُوا أَحْبٰارَهُمْ وَ رُهْبٰانَهُمْ أَرْبٰاباً مِنْ دُونِ اللّٰهِ وَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَ مٰا أُمِرُوا إِلاّٰ لِيَعْبُدُوا إِلٰهاً وٰاحِداً لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ سُبْحٰانَهُ عَمّٰا يُشْرِكُونَ ؛ ¹«علما و راهبان خود را به مقام ربوبيت شناختند و خدا را نشناختند و نيز مسيح پسر مريم را به ربوبيت گرفتند در صورتى كه مأمور نبودند جز آن كه خداى يكتا را پرستش كنند كه منزه و برتر از آن است كه بر او شريك قرار مى‌دهند.»

از اين آيه به طور وضوح استفاده مى‌شود كه علت مذمت آنان اين بود كه احبار و راهبان را به طور مستقل ربّ و مربّى خود مى‌دانستند.

خداوند متعال مى‌فرمايد: إِنَّ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ لاٰ يَمْلِكُونَ لَكُمْ رِزْقاً؛ ² «هر كه را جز خدا مى‌پرستيد قادر به رزق شما نيستند.»

يعنى عبادت و استعانت از غير خدا به طور مستقل مذموم است.

در جاى ديگر مى‌فرمايد: قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللّٰهِ لاٰ يَمْلِكُونَ مِثْقٰالَ ذَرَّةٍ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ لاٰ فِي الْأَرْضِ ؛ ³«بگو آنهايى را كه جز خدا، شما مؤثر مى‌پنداشتيد