251عبادت و خضوع در برابر حق تعالى است. كاربرد واژه مسجد يكى در مورد، چهارديوارى خاصى است كه براى عبادت ساخته مى‌شود و ديگر اينكه بر اساس روايت رسول خدا(ص) مسجد بر سراسر زمين اطلاق مى‌گردد؛ چرا كه همه سطح كره خاكى مى‌تواند سجدگاه انسان مسلمان باشد. اين دومين كاربرد كه اطلاق عام مسجد است كه از اختصاصات امّت اسلامى است. ساير اديان، تنها در اماكن خاصى در برابر خداوند سجده مى‌كنند و نماز مى‌خوانند؛ اما در اسلام همه «زمين» پاك بوده و سجدگاه و مسجد است. رسول خدا(ص) پس از بيان فضيلت مسجد الحرام و مسجد الاقصى براى ابوذر، به وى فرمودند: «حَيْثُما أَدْركتك الصّلاة فصلِّ وَالأرض لَكَ مَسْجد». هر كجا وقت نمازت رسيد، همانجا نماز بخوان كه زمين براى تو مسجد است. ¹

واژه «مسجد» در بيست و هشت جاى قرآن بكار رفته و در بيشتر موارد، اشاره به مسجدالحرام است. مسجدالحرام، زمين اطراف خانه كعبه است كه سجدگاه بوده.

2 . مهمترين نقش مسجد، مركزيت بخشى به عبادت مسلمانان در زمينى پاك و مطهّر و تعريف شده براى خداوند است؛ محيطى كه انسان ناپاك نبايد وارد آن شود و فضا و زمينش بايستى از هرگونه پليدى مصون باشد. مسجد، علاوه بر مركزيت عبادى، مركز جماعت نيز هست. اين جماعت، هم براى عبادت است و هم براى يكپارچگى امّت و تمسّك جمعى آنان به حبل‌الله.

به طور كلى چهار نوع مسجد براى يك مسلمان قابل تصور است: