162بسيار بزرگى معين شده و با جمله «بداية مزدلفه» يا «نهاية مزدلفه» مى‌توان حدود آن را شناخت.

نام‌گذارى اين نقطه مزدلفه، يعنى محل ازدحام مردم، به دليل اجتماع تمامى حجاج در شب دهم ذى حجه در آنجاست. خداوند در قرآن از اين سرزمين ياد كرده است:

(لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرٰامِ وَ اذْكُرُوهُ كَمٰا هَدٰاكُمْ وَ إِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضّٰالِّينَ ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ إِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ) ¹

در فاصله شش كيلومترى مسجد نَمِره و پنج كيلومتر و نيمى مسجد خَيْف در منا، مسجد مزدلفه واقع است. اين مسجد در آغاز عهد عباسى، مساحتى حدود چهار هزار متر مربع داشته وتنها حصارى در اطراف آن بوده و سقف نداشته است. مسجد پيش‌گفته بارها بازسازى شده و سلاطين ترك عثمانى نيز در سال 1072 قمرى، آن را بازسازى كردند. در سال 1399 قمرى بناى جديد آن پايان يافت. اكنون مساحت مستطيل شكل آن حدود شش هزار متر مربع است.

سرزمين منا

سرزمين منا، ² كه پس از گذشتن از وادى محسِّر آغاز مى‌شود، فاصله‌اى به